{"id":7434,"date":"2025-02-24T09:14:06","date_gmt":"2025-02-24T08:14:06","guid":{"rendered":"https:\/\/kortverhaal.info\/?p=7434"},"modified":"2025-02-24T09:14:48","modified_gmt":"2025-02-24T08:14:48","slug":"recensie-van-de-verhalenbundel-het-net-de-duif-en-de-dood-van-chaja-polak","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kortverhaal.geertjan.dev\/?p=7434","title":{"rendered":"Recensie van de verhalenbundel Het net, de duif en de dood van Chaja Polak"},"content":{"rendered":"\n

Recensie van de verhalenbundel ‘Het net, de duif en de dood’4<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/em>van Chaja Polak<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ongeluk dat zonder woorden niet is te dragen <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Door Michiel van den Berg<\/strong><\/p>\n\n\n\n

In elf korte\nverhalen van gemiddeld tien pagina\u2019s beschrijft Chaja Polak\nbeslissende momenten in de levens van meisjes, jonge moeders en\noudere moeders. Alle verhalen zijn gesitueerd in naoorlogs Nederland,\nhet tijdperk waarin, zoals bekend, de positie van de vrouw\nongelijkwaardig was aan dat van de man. Polaks stijl is beknopt,\ngericht op de emotionele essentie, opgebouwd uit korte zinnen met\neenvoudige woorden. Het resultaat is sober en zuiver proza. \n<\/p>\n\n\n\n

In het\nopeningsverhaal Wachtlokaal<\/em>hebben een overspelige man en vrouw hun maandelijkse geheime\nontmoeting. De sleet zit erin. Het leidt tot de volgende\nalleszeggende passage: \u2018Vraag die liefkozingen aan je eigen man,\nzegt hij als ze aan het vrijen zijn. Dan probeert ze te lachen, ze\nweet dat hij niet tegen haar tranen kan.\u2019<\/em><\/p>\n\n\n\n

Ook andere\nverhalen gaan over de valstrik die het huwelijk en moederschap kunnen\nzijn. Zo ontvlucht in het verhaal De dochter <\/em>een jonge vrouw\nhet huis door te trouwen, maar vereenzaamt ze na de geboorte van haar\nkind (jonge moeders mochten in de jaren vijftig niet werken). Ze\nontvlucht die eenzaamheid door elke dag met haar kind naar haar\nmoeder te gaan, waar ze kijkend uit het raam het haar o zo bekende\nuitzicht tracht te verdragen.
\nIn Kantelpunt <\/em>mijmert een\nvrouw met twee jonge kinderen over het moment dat ze in de auto\nstapte, de kinderen op de achterbank installeerde en wachtte tot haar\nman uit huis kwam. Dat was het moment, het enige moment, dat ze weg\nhad kunnen rijden, zich van hem had kunnen ontdoen.
\nEn in Een\nkerstgeschenk<\/em> maakt een vrouw aanstalten om naakt de feestelijke\nhuiskamer met de haar negerende, hooghartige schoonmoeder te\nbetreden.<\/p>\n\n\n\n

Schijnbaar hoopgevender begint Oogjeszoenen<\/em>. Een meisje logeert van haar veertiende tot haar zestiende zo nu en dan bij oom Charley. Deze placht tot haar onbestemde verrukking elke avond haar kamer binnen te komen als ze in bed ligt.
\u2018Hij zoende altijd eerst haar ene gesloten oog, dan het andere en dan weer het ene en daarom ook weer het andere. Zijn lippen wilden bij haar blijven en niet terugkeren in zijn gezicht zoals het hoort met alles op zijn plek, neus, wangen, oren. Toch liet hij zijn zoen niet achter, zijn zoen nam hij mee in zijn mond zodra hij weer overeind kwam en de kamer verliet.\u2019 <\/em>
Maar de oom sterft jong en zij gaat een liefdeloos huwelijk aan met zijn achterneef. Waarom dan toch?
\u2018Bedachtzaam had haar oom hem tussen haar en zichzelf ingeschoven. Als om iets te voorkomen. Iets wat niet mocht maar te sterk was en hem lokte, hem verleidde en niet tegen was te houden.\u2019

<\/em>Er zal nu wel een beeld zijn ontstaan welke strekking de verhalen in deze bundel hebben. In dat licht is het aan de novelle Lea v<\/em>an Paul Mercier ontleende motto dat aan de verhalen voorafgaat veelbetekenend: Es gibt Ungl\u00fcck von einer Gr\u00f6\u00dfe, dass es ohne Worte nicht zu ertragen ist.
<\/em>Een trieste, maar mooie gedachte: ongeluk dat alleen door het woorden te geven te verdragen is. Ongeluk dat niet alleen voortkomt uit de valstrik van huwelijk en moederschap, maar ook uit het kind zijn van twee slachtoffers van de Holocaust. Want Chaja Polak (1941, Den Haag) is het kind van Joodse ouders. Haar vader was verzetsstrijder en werd vermoord in Dachau. Haar moeder overleefde Auschwitz. Haar moeder hertrouwde met een verzetsman die ook in een concentratiekamp had gezeten.
Polak ging pedagogiek studeren, brak de studie af, woonde kort in Isra\u00ebl en studeerde vervolgens af als schilder aan de Rietveldacademie. Eerst als schilder, later als schrijfster geeft ze uiting aan het motto van Paul Mercier, waarin voor woorden ook andere kunstuitingen kunnen worden verstaan. Een groot deel van het werk bestaat eruit hoe het is om kind van Holocaustslachtoffers te zijn. <\/p>\n\n\n\n