{"id":3653,"date":"2020-05-11T08:40:00","date_gmt":"2020-05-11T06:40:00","guid":{"rendered":"https:\/\/kortverhaal.info\/?p=3653"},"modified":"2020-05-11T13:30:06","modified_gmt":"2020-05-11T11:30:06","slug":"recensie-inventaris-van-enkele-verliezen-van-judith-schalansky","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kortverhaal.geertjan.dev\/?p=3653","title":{"rendered":"Recensie \u2018Inventaris van enkele verliezen\u2019 van Judith Schalansky"},"content":{"rendered":"\n

Recensie \u2018Inventaris\nvan enkele verliezen\u2019 van Judith Schalansky<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Fenomenaal, maar\nhet werkt niet helemaal<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Door Marjet Maks<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Een eiland gaat ten onder in de stille oceaan. Een met\nuitsterven bedreigde Kaspische tijger, de teloorgang van de zeventiende-eeuwse Villa\nSacchetti in Rome, een schilderij van een haven, de stomme film, gedichten van\nSappho, monsters in het Wallisdal in Zwitserland, de boeken van Mani (Babylonische\nstichter van het maniche\u00efsme), of tekeningen van de maan. Dit zijn een een paar\nvan de onderwerpen uit deze bundel met twaalf verhalen die gaan over cultureel\nen historisch erfgoed dat verdwenen is, door brand verwoest, vergaan of uitgestorven.<\/strong>\n<\/p>\n\n\n\n

Dankzij Schalansky\u2019s rijke en gedetailleerde taal krijgen de onderwerpen heel even een nieuw leven in deze caleidoscoop van essay, kort verhaal, geschiedschrijving of natuurbeschrijving. Schalansky beheerst iedere stijl weergaloos en het idee erachter, verloren gegane cultuur of natuur laten herleven in taal, is geweldig.<\/p>\n\n\n\n

De bundel vangt aan met een korte opmerking vooraf waarin\nSchalansky een fenomenale opsomming geeft van alles wat verdween in de tijd dat\nze werkte aan dit project. Een indrukwekkende lijst. Vervolgens volgt een\nuitgebreid voorwoord, waarin ze zegt: \u2018Pas nu ik het werken aan dit boek, waarin de veelsoortige fenomenen van\nontbinding en verwoesting een dragende rol spelen, bijna heb afgesloten, besef\nik dat het slechts een van de talloze manieren beschrijft om met de dood om te\ngaan.\u2019<\/em> <\/p>\n\n\n\n

De twaalf verhalen worden steeds ingeleid met een korte\ngeschiedenis over het verdwenen verlies, waarna de schrijfster zich verplaatst\nnaar de tijd toen het verloren gegane nog functioneerde, of ze voert haar personages\nin het heden op met een link naar de verdwenen tijd. <\/p>\n\n\n\n

In het verhaal \u2018Tuanaki\u2019\nstelt de schrijfster zich aan de hand van kaarten voor hoe het eiland Tuanaki\nin de stille oceaan werd ontdekt door Kapitein Cook. <\/p>\n\n\n\n

In de \u2018Haven van Greifswald\u2019 gaat ze op zoek naar de haven\naan de Oostzee in Noordoost Duitsland, zoals die was geschilderd door Caspar David\nFriedrich. Het schilderij verbrandde echter in 1939. Het boeiende van dit\nverhaal is dat het \u00e9\u00e9n lange natuurbeschrijving is met een sterk oog voor\ndetail, het is duidelijk dat Schalansky hier teruggrijpt naar haar eigen jeugd,\nze is thuis op haar geboortegrond: \u2018<\/em>De akkergrond is zepig. Doorweekte zwartbruine leemklompen liggen open\nen bloot op de kruimelaarde. In de voren kiemt raapzaad, de bladeren aan de\nranden al verkleurd, geblondeerd door het gif van het pesticide. De kleuren\nzijn vaal, het licht is krachteloos, alsof zo meteen de schemering invalt. In\nde luwte van een verveende slenk graast een sprong ree\u00ebn. Als ik dichterbij\nkom, galopperen ze met wit oplichtende spiegels in de richting van het bos.\u2019<\/em><\/p>\n\n\n\n

\u2018Palast der\nRepublik\u2019 is een betonnen kolos, \u2018Huis van het Volk\u2019 in Oost-Berlijn. Het\nverhaal beschrijft gedetailleerd de handelingen van een jonge moeder met haar\nkind in de DDR en begint zo: \u2018Ze pakte het bundeltje uit het\nboodschappennet, wikkelde de asperges uit de doek en legde de stengels op de\nkeukentafel. Toen haalde ze twee handen vol aardappelen uit de kartonnen doos\ndie in een hoek in de schaduw van de koelkast stond. Sommige knollen hadden al\ngroene plekjes, sommige zelfs korte, knobbelige kiemen. Blijkbaar was de doos\ntoch niet donker genoeg. Het beste zou natuurlijk zijn ze in de kelder te\nbewaren, maar dan smaakten ze altijd een beetje naar kolen.\u2019<\/em> Het verhaal\nademt een sterke DDR-sfeer, man, vrouw en kind, die nauwelijks met elkaar in\ncontact zijn. Tegen de tijd dat het verhaal goed op dreef is, stopt het en mag\nje het vervolg zelf bedenken.<\/p>\n\n\n\n

\u2018Der Knabe in blau\u2019\ngaat over de eerste Duitse stomme film en is een lange monoloog bij monde van de\nafgeschreven en gedesillusioneerde actrice Greta Garbo in Manhattan, New York. \u2018Het\nwas kouder dan ze had gedacht. In elk geval te koud voor april. Zelfs voor de\nOostkust. Het was altijd of ijskoud, of smoorheet in deze stad. Het was een\nraadsel waarom ze hier woonde, in dit onaangename, tochtige klimaat waardoor je\nwel verkouden m\u00f3\u00e9st worden. Ze had meteen in maart naar Californi\u00eb moeten gaan.\nZoals anders ook altijd. In maart zou het beste zijn geweest, meteen in maart!\nHet was er dan wel doodsaai als je niets te doen had, maar het klimaat was\nperfect: frisse lucht, genoeg zon. Je kon er de hele dag poedelnaakt\nrondlopen\u2026\u2019<\/em><\/p>\n\n\n\n

Judith Schalansky is naast schrijfster, ook kunstenaar die\nhaar eigen boeken vormgeeft, ze komt over als een intellectueel en erudiet\npersoon. Het zijn geen verhalen die je op een regenachtige middag lekker\nonderuitgezakt op de bank leest. Je moet er je hoofd bij houden want je\nverdwaalt makkelijk in de detailrijkheid van haar taalgebruik. Desalniettemin\nis het boeiend en bewonderenswaardig om te lezen hoe ze zich inleeft in de\neenzame en enigszins wereldvreemde loners <\/em>die ze telkens weet op te\nroepen. Maar de verhalen raken niet echt, de opeenstapeling van details doen de\nvaak prachtige beelden teniet. En omdat er weinig aan de verbeelding wordt\novergelaten denk je als lezer al snel: jammer. Toch, dankzij haar thematiek,\nrijkheid in taalgebruik en variatie in stijl is deze nog jonge schrijfster niet\nte negeren en heeft ze zich duidelijk op de literaire kaart gezet. <\/p>\n\n\n

Auteur: Judith Schalansky
\nVertaald door Goverdien Hauth-Grubben
\nUitgever: Meridiaan Uitgevers
\nNederlands Hardcover 9789493169074
\nDruk 1: februari 2020
\n252 pagina’s
\n